Silent treatment là gì? Xử lý thế nào để không ảnh hưởng công việc?

Đôi khi lời nói có thể vô tình khiến chúng ta bị tổn thương nhưng cũng không ít người đã từng trải qua cảm giác bức bối đến từ sự im lặng. 

Silent treatment, còn gọi là "im lặng độc hại", là việc từ chối giao tiếp bằng lời nói nhằm tạo ra một rào cản khiến đối phương không thể kết nối với mình. Trong bối cảnh văn phòng, học cách im lặng khi tức giận có thể giúp phòng tránh căng thẳng leo thang nhưng khi sử dụng với chủ đích gây ra tổn thương, nó sẽ là tác nhân gây ra môi trường làm việc toxic. 

Bài viết này sẽ cùng bạn tìm hiểu khái niệm silent treatment nghĩa là gì, biểu hiện và cách ứng phó hiệu quả nơi công sở.

Silent treatment có thể xảy ra trong bất kỳ mối quan hệ nào, từ cha mẹ - con cái, bạn bè, vợ chồng cho tới đồng nghiệp. Thỉnh thoảng, giữa quản lý và nhân viên cũng sẽ xuất hiện hành vi này.

Trong phần lớn trường hợp, silent treatment là cách để cá nhân thể hiện sự tức giận hay bất lực trước một vấn đề vượt quá khả năng giải quyết bằng giao tiếp thông thường. Tuy nhiên, nó cũng có thể trở thành vũ khí trong trò chơi quyền lực để khiến đối phương cảm thấy bị cô lập, dần dần tác động tới sự tự tin của họ. 

Vậy bản chất của silent treatment là gì?

Theo Oxford English Dictionary, "silent” có nghĩa tiếng Việt là "im lặng”. Nó là tính từ mô tả một ai đó tự kiềm chế để không nói chuyện với người khác. Đặc biệt, silent còn ám chỉ việc giao tiếp mà không cần phát ra âm thanh.

"Treatment” là danh từ được sử dụng trong ngành y kể từ những năm 1700 để chỉ các sản phẩm hoặc liệu pháp điều trị vấn đề sức khỏe. 

Từ điển Cambridge định nghĩa "treatment” là cách bạn giải quyết vấn đề hoặc đối xử với một người hoặc sự vật. Ví dụ: "He receives special treatment because the boss is his acquaintance” (tạm dịch: anh ta nhận được biệt đãi vì sếp là người quen của anh ta). 

Nếu trong câu nói trên, "treatment” ám chỉ đãi ngộ với nghĩa tích cực thì trong bối cảnh của silent treatment, nó thể hiện điều ngược lại.

“Silent treatment” trong công sở nói tới một hình thức giao tiếp liên cá nhân mà ở đó, một người chủ đích hạn chế giao tiếp bằng lời nói hoặc phớt lờ sự xuất hiện của đồng nghiệp. Lúc này, sự im lặng trở thành thông điệp đanh thép, thể hiện thái độ bất mãn, không hài lòng mà chẳng cần nói thành lời.

Để hình dung rõ hơn, hãy cùng theo chân C - một nhân viên văn phòng vừa được bổ nhiệm vào vị trí trưởng nhóm: 

Theo nhận xét của đồng nghiệp, C là người tinh tế, có nhiều kinh nghiệm, luôn cởi mở với ý tưởng mới và thường dành thời gian giúp đỡ mọi người. Điều này khiến lãnh đạo tín nhiệm giao cho anh vai trò trưởng nhóm. Tuy nhiên, từ khi nhận vị trí này, C nhận thấy một đồng nghiệp bắt đầu hạn chế giao tiếp với mình và không báo cáo thông tin liên quan đến công việc. Hành vi này khiến C cảm thấy khó chịu và gây ra căng thẳng trong các cuộc họp hàng tuần.

Dù chưa rõ lý do người đồng nghiệp cư xử như vậy nhưng đây là biểu hiện của silent treatment. Hành vi này lập tức dẫn tới những hệ quả không tốt cho môi trường làm việc: không khí trong phòng áp lực hơn. Ngay cả những người vốn không liên quan cũng cảm thấy không thoải mái. Chính bởi điều này mà silent treatment còn được gọi là "im lặng độc hại”.

• Cố tình lảng tránh, đi đường khác khi thấy bạn tới gần.
• Cư xử như không có chuyện gì nhưng lại có hành động gián tiếp khiến bạn khó chịu.
• Không thông báo, giấu thông tin nằm trong phạm vi phụ trách của bạn.
• Không phản hồi khi bạn cố gắng giao tiếp, dù là trực tiếp hay qua tin nhắn.
• Nói chuyện với người khác trước mặt bạn nhưng phớt lờ bạn.

Dù đôi khi im lặng là cách chúng ta phản ứng trước những tình huống khó xử hoặc cảm thấy bất lực, một vài người lại sử dụng im lặng như công cụ thể hiện quyền lực trước người khác. Nhiều nghiên cứu khoa học cho thấy mối tương quan giữa việc cảm thấy bị tẩy chay - hệ quả của silent treatment - với sự tự tin, khiến đối phương cảm thấy mất quyền kiểm soát.

Nếu có nhiều người cùng lúc phớt lờ bạn tại nơi làm việc, rất có khả năng bạn đã vô tình vi phạm “luật ngầm” của đội nhóm. Lúc này, silent treatment trở thành cách để cả nhóm gửi đi thông điệp rằng họ không hài lòng với những gì bạn thể hiện. Những khó khăn khi làm việc nhóm sẽ bắt đầu xuất hiện và cản trở bạn hoàn thành công việc. 

Bất kể việc này đến từ một cá nhân cụ thể hay một nhóm, hiểu được thông điệp đằng sau silent treatment nghĩa là gì rất quan trọng nếu muốn giải quyết những khúc mắc. 

Im lặng độc hại trong môi trường làm việc thường bắt nguồn chủ yếu từ nguyên nhân về tâm lý và đặc điểm mối quan hệ liên cá nhân: 

• Về mặt tâm lý, nó có thể là một cơ chế phòng vệ, cho phép cá nhân học cách im lặng khi tức giận nhằm rút lui khỏi tình thế dễ bị tổn thương hoặc tránh việc bản thân trở thành mối đe dọa cảm xúc cho người khác. 
• Trong mối quan hệ giữa quản lý và nhân viên, silent treatment có thể là chiến lược giúp khẳng định quyền kiểm soát hành vi nhân viên. Bằng cách im lặng, lãnh đạo bày tỏ thái độ không hài lòng với nhân viên dưới quyền.
• Ở các mối quan hệ đồng đẳng, silent treatment thường xuất hiện khi nhân viên có mâu thuẫn với nhau về tính cách hay phong cách làm việc, khiến họ cảm thấy khó dung hòa. Thông qua hành vi im lặng độc hại, một trong hai phía mong muốn tạo ra áp lực nhằm khiến đối phương thuận theo ý mình.

Dù nguyên nhân dẫn tới silent treatment là gì, thay vì để tình trạng này kéo dài và gây căng thẳng, chúng ta nên tìm cách ứng phó hiệu quả sẽ giúp giảm thiểu tác động tới công việc chung.

Vậy cách tốt nhất để đối mặt với silent treatment là gì? Chúng ta có nên áp dụng ngược lại lên đối phương không? Dưới đây là 6 phương án hành động được khuyên dùng trong tình huống này:

1. Nhìn nhận lại về bản thân

Tự hỏi rằng: bắt đầu từ khi nào họ lảng tránh giao tiếp với bạn? Có phải do một hành động vô tình nào đó của mình khiến đồng nghiệp không thoải mái hay không? Xác định rõ nguyên nhân là bước cần thiết để tìm ra cách ứng phó với im lặng độc hại. 

2. Thay đổi góc nhìn

Thay vì thắc mắc “vì sao họ lại phớt lờ mình” và để những suy đoán choán hết tâm trí, hãy tập trung hoàn thành nhiệm vụ được giao trước mắt. Nếu chuyện bị người nào đó phớt lờ không ảnh hưởng nhiều tới công việc, có lẽ cách ứng phó phù hợp nhất là…cứ làm tốt việc của mình.

3. Hỏi ý kiến từ người thứ ba

Nếu trong công ty có đồng nghiệp khác bạn cảm thấy đáng tin cậy, hãy tâm sự với họ cảm nhận của bạn. Đôi khi những gì chúng ta thấy chưa chắc đúng, và ngay cả khi đúng, họ có thể cho bạn lời khuyên để xử lý tình huống phù hợp. 

4. Giao tiếp trực tiếp

Nếu bạn thấy tình huống đủ an toàn cho một cuộc trò chuyện thẳng thắn, đừng ngần ngại bày tỏ với đối phương rằng việc họ làm là im lặng độc hại và nó đang ảnh hưởng tới tinh thần của bạn ra sao. Đồng thời, hãy thể hiện thiện chí mong muốn hiểu họ hơn để cải thiện mối quan hệ.

5. Bảo vệ chính mình

Khi silent treatment tăng tiến thành bắt nạt cảm xúc, đó là lúc bạn cần đặt ra giới hạn. Nếu tình huống này ảnh hưởng đến việc bạn hoàn thành công việc, hãy thông báo với quản lý trực tiếp hoặc phòng nhân sự để họ có thể can thiệp kịp thời.

Trước khi quyết định đưa ra hành động nào, hãy nhớ rằng “dĩ độc trị độc” không phải là phương án tối ưu. Thay vào đó, một tư duy tích cực và tinh thần cởi mở sẽ giúp giải quyết vấn đề hiệu quả hơn. Ngoài ra, lưu ý rằng khi bị silent treatment, bạn không nên:

📍Kết luận

Mỗi thành viên trong đội nhóm và tổ chức đều có quyền được tôn trọng và quyền được làm việc trong văn hóa doanh nghiệp lành mạnh, nơi sự đồng cảm và trao đổi thẳng thắn là tiêu chí hàng đầu thay vì im lặng độc hại. 

Đối mặt với silent treatment ở công sở luôn là việc đòi hỏi các bên có đủ kiên nhẫn, tinh tế và một phong cách giao tiếp cởi mở. Bằng cách giữ vững tinh thần tích cực, tập trung vào lợi ích chung và chủ động giải quyết mâu thuẫn, bạn không chỉ bảo vệ sức khỏe tinh thần của mình mà còn góp phần xây dựng một môi trường làm việc lý tưởng và chuyên nghiệp hơn cho tất cả mọi người. 

--- Tác giả bài viết: Hoang Phuong ---